Autyzm - przyczyny, objawy i leczenie. Jak wygląda życie osób z autyzmem?

Daniel Grzegorzek
Autyk może mieć nadwrażliwość słuchu. Objawy to: zatykanie uszu, niepokój w gwarnych miejscach, nadmierna reakcja na nagle pojawiający się dźwięk i reakcja na bardzo ciche dźwięki
Autyk może mieć nadwrażliwość słuchu. Objawy to: zatykanie uszu, niepokój w gwarnych miejscach, nadmierna reakcja na nagle pojawiający się dźwięk i reakcja na bardzo ciche dźwięki Katarzyna Białasiewicz/123RF
Autyzm jest zaburzeniem o charakterze neurorozwojowym, które powstaje w okresie do 3 roku życia dziecka. Po raz pierwszy pojęcie to zostało użyte w 1943 roku przez Leo Kannera. Przyczyny autyzmu mają różnorakie podłoże – m.in. biologiczne, genetyczne, środowiskowe czy psychologiczne. W medycynie stosowane są również takie nazwy tego zaburzenia jak autyzm wczesnodziecięcy oraz autyzm klasyczny.

Czym są zaburzenia ze spektrum autyzmu?

W literaturze medycznej możemy spotkać się z terminem „zaburzenia ze spektrum autyzmu”. Jest to grupa zaburzeń rozwojowych, do których zalicza się autyzm, niespecyficzne całościowe zaburzenia rozwoju, zespół Aspergera oraz dezintegracyjne zaburzenie dziecięce. Szacuje się, że spektrum to jest diagnozowane znacznie częściej u chłopców niż u dziewczynek – średnio nawet 4 razy (choć coraz częściej wskazuje się na proporcje rzędu 2–2,6:1). Grupa każdego z zaburzeń nie jest jednorodna. Obraz kliniczny może znacznie różnić się w przypadku poszczególnych dzieci z autyzmem czy pokrewnymi zespołami. Można jednak wskazać ogólne cechy, które są typowe dla zaburzeń z tej grupy. Należą do nich przede wszystkim problemy z komunikacją interpersonalną, wchodzeniem w interakcje społeczne, trudności w utrzymaniu relacji z rówieśnikami, a także ograniczone pole zainteresowań.

Co może wskazywać na autyzm? Objawy autyzmu

Autyzm dziecięcy można stwierdzić na podstawie wielu różnorodnych symptomów. Jego objawy to przede wszystkim różnego typu problemy interpersonalne. Dziecko na skutek nieprawidłowości rozwojowych nie jest w stanie odpowiednio interpretować przekazywanych mu komunikatów pozawerbalnych oraz metafor. Przekazywane informacje odbiera w sposób dosłowny. Samo nie komunikują się za pomocą gestów, a jego mimika twarzy zwykle w żaden sposób nie współgra z tym, co zamierza przekazać. Zazwyczaj na twarzy autystycznego dziecka nie malują się żadne emocje, zwłaszcza te pozytywne jak radość, zadowolenie, ekscytacja czy sympatia w stosunku do innych osób. W związku z tym autycy są odbierani jako osoby aspołeczne, nieśmiałe lub niezainteresowane nawiązywaniem kontaktów społecznych. Mogą także uchodzić za pozbawione empatii i nieczułe w stosunku do innych ludzi.

Autyzm u dzieci często objawia się również nadwrażliwością na różnego typu bodźce – słuchowe, dźwiękowe, smakowe, dotykowe czy wizualne. Osoby zmagające się z tym zaburzeniem mogą reagować w niezrozumiały dla otoczenia sposób w różnych sytuacjach dnia codziennego. Wykazują wobec określonych czynników przesadne zainteresowanie, lecz równie często wzbudzają one w nich uczucia strachu, przerażenia czy wstrętu. Przykładowo dziecko z autyzmem może panicznie reagować na zapach podawanych mu posiłków, dźwięki wydostające się z głośników czy intensywne światła w galerii handlowej.

Bardzo typowe jest również to, w jakim kierunku przebiegają pasje i upodobania wykazywane przez dziecko, u którego rozwinął się autyzm. Objawy charakterystyczne dla spektrum autyzmu to zawężony obszar zainteresowań. Autyk potrafi z uporem maniaka zgłębiać wiedzę z określonej dziedziny – na przykład godzinami czyta o dinozaurach, technicznych aspektach budownictwa, roślinach, samochodach etc. Jest znacznie bardziej skoncentrowany na obiektach niż na ludziach.

U dzieci z autyzmem obserwuje się częściej zmniejszony iloraz inteligencji, co odróżnia to zaburzenie, chociażby od zespołu Aspergera – dzieci z tym zaburzeniem często są wybitnie inteligentne. Rozwojowi autyzmu dziecięcego może poza tym towarzyszyć nieprawidłowy rozwój mowy, a także zwiększenie obwodu głowy w początkowych 2 latach życia. Poza tym autystyczne dziecko miewa problemy z koordynacją ruchową. Często się przewraca, gwałtownie wymachuje rękami czy też doświadcza trudności z chwytaniem i utrzymywaniem przedmiotów. Poza tym dziecko z autyzmem może reagować impulsywnie na nagłe zmiany w planach dnia narzucane mu przez rodziców, kręcić się wokół własnej osi, uderzać głową, pstrykać palcami czy nieustannie się kołysać. Niektóre dzieci ze spektrum autyzmu wykazują również skłonności do mechanicznego, wielokrotnego powtarzania zwrotów usłyszanych w telewizji.

Dowiedz się więcej na temat:

Na czym polega autyzm atypowy?

Zaburzenie autystyczne nie zawsze charakteryzuje się typowym przebiegiem. Dlatego można spotkać się z terminem „autyzm atypowy”. O diagnozie autyzmu atypowego mówimy w dwóch przypadkach: gdy u dziecka wystąpiły wszystkie objawy wskazujące na autyzm, ale pojawiły się one po 3 roku życia lub gdy zachowania dziecka wskazują na autyzm, ale nie spełniają wszystkich kryteriów autyzmu dziecięcego. Autyzm atypowy może przykładowo cechować się wysokim ilorazem inteligencji i prawidłowo rozpoznawać komunikaty pozawerbalne, lecz mimo to wykazywać niezdolność do empatii czy nadwrażliwość na określonego typu bodźce.

Diagnoza taka jest możliwa w Europie na podstawie ICD-10 ale tylko do końca 2021 roku, ponieważ 1 stycznia 2022 roku obowiązywać będzie ICD-11. Nowa klasyfikacja chorób ICD-11 uwzględnia szerszą diagnozę zaburzeń ze spektrum autyzmu, która łączy autyzm dziecięcy, autyzm atypowy oraz zespół Aspergera zawarte w ICD-10. Przy czym warto wiedzieć, że w Stanach Zjednoczonych już od 2013 r. nie używa się w diagnozie pojęcia autyzm atypowy. Zamiast tego autyzm atypowy i inne zaburzenia autystyczne nazywane są spektrum autyzmu.

Na czym polega i jak przebiega diagnoza autyzmu?

Autyzm diagnozuje się na podstawie wyników wywiadów i obserwacji prowadzonych przez specjalistów, takich jak: psychiatra, psycholog, pedagog specjalny oraz logopeda. Diagności zbierając wywiad, w czasie którego pytają rodziców lub opiekunów o wczesny rozwój dziecka, pojawiające się w tym czasie trudności i sytuacje z życia pacjenta. Natomiast w trakcie obserwacji proponują dziecku różnego rodzaju zabawy, zadania lub tematy rozmów. Specjaliści mogą poprosić o dodatkowe badania (np. słuchu, neurologiczne czy genetyczne), pokazanie filmików rodzinnych czy opinię wychowawcy z przedszkola.
Coraz częściej stosowane jest też badanie ADOS-2, czyli złoty standard diagnozy autyzmu. Jest to protokół obserwacji, obejmujący zestaw prób, które prowokują badaną osobę do określonych zachowań społecznych. Daje to możliwość obserwowania jej w trakcie naturalnie przebiegającej interakcji z badającym.

Autyzm u dorosłych – co warto o nim wiedzieć?

Zaburzenie autystyczne rozwija się w okresie wczesnego dzieciństwa, lecz zmagają się z nim również osoby dorosłe. Wynika to z tego, iż ten zespół neurobiologiczny nie jest do końca uleczalny. Dorosłe osoby są jednak w stanie na tyle poradzić sobie z objawami autyzmu, aby efektywnie funkcjonować w społeczeństwie i realizować obowiązki rodzinne oraz zawodowe. Pełnoletni autyk zazwyczaj w dalszym ciągu ma największy problem z nawiązywaniem i utrzymywaniem relacji interpersonalnych. Bywa przez otoczenie odbierany jako nieśmiały i wycofany. Dorośli z autyzmem świetnie odnajdują się jednak w rolach niewymagających częstych kontaktów z innymi ludźmi – są doskonałymi informatykami, muzykami, naukowcami czy księgowymi. Objawy autyzmu u dorosłych w żadnym stopniu nie stoją zatem na przeszkodzie do satysfakcjonującego życia.

Dowiedz się:

Co powoduje autyzm – przyczyny tego zaburzenia

Nie jest możliwe wskazanie jednej konkretnej przyczyny autyzmu. Zwykle zaburzenie to rozwija się na skutek wielu czynników o różnym podłożu. Badacze jako najistotniejsze z nich wskazują uwarunkowanie biologiczne oraz genetyczne. Autyzm dziecięcy ma związek między innymi ze zmianami występującymi w obrębie neuroprzekaźników – mają one zarówno charakter funkcjonalny, jak i objętościowy. Dotychczas przeprowadzone badania przez naukowców dowodzą również temu, że autyzm ma przyczyny środowiskowe. Istotne okazuje się zwłaszcza oddziaływanie prenatalne – stosowanie przez matkę w ciąży kwasu walproinowego, spożywanie alkoholu, wrodzone infekcje czy niedoczynność tarczycy.

Poza tym stwierdzono korelację pomiędzy autyzmem dziecięcym a poziomem stresu oksydacyjnego w organizmie dziecka. Wiele wskazuje na to, że ma on związek nie tylko ze zwiększonym ryzykiem powstawania tego zaburzenia, lecz także z rozwojem poszczególnych objawów. Na zwiększenie stresu oksydacyjnego wpływają m.in. takie czynniki jak metale ciężkie, zanieczyszczenia powietrza, toksyny i chemikalia, określone leki, wirusy oraz bakterie. Niektórzy badacze, naukowcy i lekarze zalecają wobec tego podawanie dzieciom z autyzmem tzw. przeciwutleniaczy. Pewne znaczenie w powstawaniu autyzmu mogą również odgrywać czynniki psychologiczne. Największe znaczenie pośród nich badacze przypisują traumie we wczesnym etapie rozwoju dziecka, np. na skutek odstawienia niemowlęcia od matki i umieszczenia go w inkubatorze. Istotny wpływ może mieć również emocjonalne odtrącenie dziecka przez matkę.

Przeczytaj więcej:

Autyzm a szczepionki

Wielu zwolenników medycyny alternatywnej łączy autyzm z podawaniem dzieciom szczepionek zawierających środek konserwujący o nazwie tiomersal. Jest to organiczny związek rtęci, obecny w szczepionkach starszej generacji. Dotychczas hipotez o jego rzekomym powodowaniu autyzmu nie udało się jednak potwierdzić. W związku z tym doniesienia wskazujące na związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy szczepionką a autyzmem należy traktować jako naukowe fałszerstwo.

Źródłem tego mitu była fałszywa publikacja zamieszczona w 1998 roku na łamach czasopisma „The Lancet”. Opisane w niej badania prowadzone były przez Andrew Wakefielda i od samego początku były nierzetelne. Wątpliwości wokół rzetelności badań wzbudził już w 1995 roku fakt, że zaczęła je sponsorować organizacja JABS, zrzeszająca rodziców chcących pozwać firmy farmaceutyczne za choroby rzekomo wywołane przez szczepionki. Śledztwo wykazało, że zarówno dowody, jak i wyniki badań Wakefilda zostały celowo sfałszowane. Dlatego został on pozbawiony prawa do wykonywania zawodu lekarza. Ponadto okazało się, że za falsyfikację wyników badań nad szczepionką MMR (przeciwko odrze, śwince i różyczce) otrzymał ponad 400 tysięcy funtów. Równocześnie niezależne od siebie badania, prowadzone na całym świecie, nie wykazały związku szczepionki MMR z autyzmem.

Szczepienia nie powodują autyzmu:

Zobacz też:

Źródła:

  1. K. Yates, A. L. Couteur, Diagnostyka autyzmu, W: Paediatrics and Child Health, 2009; 19: s. 55–59
  2. Fundacja SYNAPSIS, Przewodnik po autyzmie, W: Internet: www.sbp.pl/repository/dokumenty/autyzm/przewodnik_po_autyzmie.pdf
  3. M. Suchowierska, G. Novak, Nauka i pseudonauka w terapii autyzmu, W: Postępy Nauk Medycznych 1/2013, s. 45-50,
  4. J. Kałużna-Czaplińska, W. Grys, A. Szymańska, J. Rynkowski, Rola stresu oksydacyjnego w autyzmie, Nowa Pediatria 4/2008, s. 67-70
  5. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego: Gdzie można znaleźć dowody na brak związku przyczynowego pomiędzy autyzmem a szczepieniami?

Wideo

Materiał oryginalny: Autyzm - przyczyny, objawy i leczenie. Jak wygląda życie osób z autyzmem? - Strona Zdrowia

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie